Wat betekent AI echt voor het calculatieproces in de bouw? Elke week krijgen wij dezelfde vraag van bouwbedrijven:
“Wat gaat AI ons brengen?”
De belangstelling is groot. Op directieniveau, bij calculators, bij werkvoorbereiders. Iedereen voelt dat kunstmatige intelligentie een rol gaat spelen in het bouwproces. Maar zodra het gesprek concreet wordt, komt vrijwel altijd dezelfde verwachting naar voren “Kunnen we straks automatisch hoeveelheden laten bepalen uit tekeningen?” Dat is begrijpelijk. Het bepalen van hoeveelheden kost tijd. Veel tijd. Als AI dat automatisch kan doen, lijkt het alsof een groot deel van het calculatieproces verdwijnt.
Op sociale media zien we inmiddels indrukwekkende voorbeelden. Software die op basis van een PDF-tekening automatisch onderdelen herkent.
Maar de vraag is: zijn we er dan, of begint het werk dan eigenlijk pas? De echte uitdaging is: alles wat niet op de tekening staat. Onderdelen die noodzakelijk voor een deugdelijke, onderbouwde en technisch realistische calculatie. Iedere calculator weet dat de hoeveelheid die je meet, slechts een deel van het verhaal is.
De prijs van een onderdeel wordt namelijk niet alleen bepaald door het oppervlak of de lengte. Het wordt ook bepaald door alles wat daar omheen zit. Denk bijvoorbeeld aan: neggen, opleggingen, zaagsnedes bij kalkzandsteen, profielen. Veel van deze onderdelen staan niet expliciet op de tekening. En dat zijn ook precies de onderdelen waar AI het momenteel moeilijk mee heeft, zelfs 3D-modellen lossen dit niet volledig op.
Daar zit het verschil tussen automatisch modelleren en calculeren, calculeren is controleren! Toen ik ongeveer 25 jaar geleden de KOB-opleiding volgde, zei een docent iets dat mij altijd is bijgebleven:
“Calculeren is controleren.”
Kan AI het totale proces vervangen? AI kan delen van het proces versnellen, daar bestaat geen twijfel over. Maar het vervangen van het volledige calculatieproces is een ander verhaal.
Een algoritme kan herkennen wat er op een tekening staat maar het begrijpt niet altijd waarom iets zo ontworpen is, hoe het uitgevoerd moet worden om een detail waterdicht te krijgen, hier heb je praktijkervaring voor nodig en dat soort inzichten komen niet alleen uit data.
Wanneer we calculators, werkvoorbereiders en bedrijfsleiders spreken, komt één behoefte steeds terug: Controle. Men wil altijd weten, wat er is meegenomen, wat er ontbreekt en waar afwijkingen zitten.
En dat is precies waar veel bouwbedrijven vandaag de dag nog kansen laten liggen, hoe Bluebeam Revu dit proces ondersteunt. Bluebeam Revu wordt vaak gezien als een PDF-programma waar je onder andere hoeveelheden mee kan bepalen. Maar in onze trainingen gaat het ook vaak over welke gegevens zijn ontvangen en zijn deze compleet om een calculatie te maken. Voor dit proces kan je ook Bluebeam Revu gebruiken en tevens meteen een uittrekstaat creëren. Twee vliegen in één klap.
Volledig geautomatiseerde systemen kunnen in theorie sneller zijn. Maar controle en overzicht over wat je hebt berekend, blijven cruciaal.
De uitdagingen voor AI in de toekomst zijn groot, maar de kansen ook. Wij zien veel potentie in Bluebeam Max, waarin AI wordt geïntegreerd en waar nu stap voor stap meer informatie over naar buiten komt. Juist daar liggen interessante mogelijkheden, bijvoorbeeld wanneer markeringen automatisch worden geplaatst, terwijl gebruikers ook zelf onderdelen kunnen toevoegen.
De echte meerwaarde ontstaat pas als die drie samenkomen: automatisering, eigen vakinhoudelijke aanvulling en overzicht ten behoeve van controle.
Voorlopig blijft de calculator daarom onmisbaar. Niet alleen voor het bepalen van hoeveelheden, maar vooral voor interpretatie, uitvoeringskennis, risicoanalyse en de eindcontrole.